Weegset en schaduwkosten
De weegset vertaalt afzonderlijke milieu-impactcategorieën naar één gewogen milieuprestatiescore. Deze pagina legt uit hoe dat werkt en welke weegfactoren per 1 juli 2026 gelden.
Voor LCA-opstellers, instrumenthouders en gebruikers van milieudata in de bouw.
Om van afzonderlijke milieu-impactcategorieën tot één milieuprestatiescore te komen, worden weegfactoren en schaduwkosten toegepast. Deze systematiek is onderdeel van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken. Per 1 juli 2026 geldt de weegset behorend bij set A2, vastgelegd door VRO. Deze bevat 19 impactcategorieën, tegenover 11 in de vorige weegset.
Van impactcategorie naar schaduwkosten
De milieuprestatie van een bouwwerk wordt berekend op basis van meerdere milieu-impactcategorieën. Een levenscyclusanalyse (LCA) brengt in kaart welke grondstoffen worden gebruikt en welke emissies vrijkomen gedurende de levensloop van bouwproducten. Deze emissies worden ingedeeld in afzonderlijke impactcategorieën, zoals klimaatverandering, verzuring en eutrofiëring.
Omdat deze impactcategorieën verschillende eenheden hebben, zijn zij niet direct optelbaar. Om tot één gewogen score te komen, worden vaste weegfactoren toegepast. De uitkomst wordt uitgedrukt in schaduwkosten.
Schaduwkosten drukken de milieuschade uit in één geldwaarde, waardoor de verschillende impactcategorieën onderling vergelijkbaar worden.
De verzameling van deze weegfactoren wordt aangeduid als de weegset. De geldende weegset is vastgelegd door VRO en wordt toegepast in de milieuprestatieberekening van bouwwerken.
Van 11 naar 19 milieu-impact categorieën
De indeling van impactcategorieën volgt de Europese norm EN 15804. Tot 2019 werd gewerkt met 11 milieu-impactcategorieën, gebaseerd op EN 15804+A1. Deze set wordt aangeduid als set A1.
Met de herziening van de norm naar EN 15804+A2 is het aantal impactcategorieën uitgebreid naar 19. Deze uitgebreidere set wordt aangeduid als set A2. De uitbreiding zorgt voor een fijnmaziger en vollediger weergave van milieueffecten.
Binnen de Nationale Milieudatabase worden milieudata opgesteld conform de geldende versie van de norm. De overgang van 11 naar 19 impactcategorieën betekent dat milieuprofielen uitgebreider zijn geworden en dat de milieuprestatie van bouwwerken wordt gebaseerd op een bredere set milieueffecten.
Wat verandert er inhoudelijk?
De uitgebreide set van 19 milieu-impactcategorieën is gebaseerd op EN 15804+A2. Ten opzichte van de eerdere set zijn indicatoren verfijnd en uitgebreid.
Bestaande categorieën, zoals verzuring, vermesting, zomersmog, humane toxiciteit en ecotoxiciteit, zijn aangepast. Daarnaast is klimaatverandering uitgesplitst in drie afzonderlijke indicatoren.
Door deze uitbreiding verandert de opbouw van het milieuprofiel van bouwproducten en bouwmaterialen. Omdat de milieuprestatie een gewogen optelsom is van dit milieuprofiel, kan ook de uitkomst van de milieuprestatieberekening verschillen wanneer wordt gerekend met de uitgebreide set impactcategorieën.
Weegset en schaduwkosten
De weegset bepaalt hoe zwaar iedere impactcategorie meetelt in de totale milieuprestatie. Hieronder zijn de weegfactoren opgenomen die per 1 juli 2026 gelden voor set A2, vastgelegd door VRO.
| Milieucategorie | Eenheid | Weegfactor |
|---|---|---|
| Klimaatverandering | €/kg CO2 equivalent | 0,116 |
| Klimaatverandering: fossiel | €/kg CO2 equivalent | 0,116 |
| Klimaatverandering: biogeen | €/kg CO2 equivalent | 0,116 |
| Klimaatverandering: landgebruik en landgebruiksveranderingen | €/kg CO2 equivalent | 0,116 |
| Ozonlaagaantasting | €/kg CFK11-equivalent | 32 |
| Verzuring | €/Mol H+-equivalent | 0,39 |
| Vermesting: zoetwater | €/kg P-equivalent | 1,96 |
| Vermesting: zoutwater | €/kg N | 3,28 |
| Vermesting: land | €/Mol N-equivalent | 0,36 |
| Smogvorming | €/kg NMVOC-equivalent | 1,22 |
| Grondstofuitputting: metalen en mineralen | €/kg Sb-equivalent | 0,3 |
| Grondstofuitputting: energiedragers | €/MJ | 0,00033 |
| Waterschaarste | m3 water equivalent | 0,00506 |
| Fijnstofvorming | €/kg ziektegevallen | 549.750 |
| Straling | €/kg kBq U235-equivalent | 0,049 |
| Ecotoxiciteit: aquatisch zoetwater | €/CTUe | 0,00013 |
| Humane toxiciteit: kankerverwekkend effect | €/CTUh | 1.096.368 |
| Humane toxiciteit: niet-kankerverwekkend effect | €/CTUh | 147.588 |
| Landgebruik | Pt/m2.jaar | 0,000087 |
* Klimaatverandering (totaal) is de som van de losse indicatoren voor klimaatverandering. De weegfactor is informatief, maar wordt niet in de MKI-berekening meegenomen om dubbeltelling te voorkomen.
Veelgestelde vragen
Een milieu-impactcategorie beschrijft één specifiek milieueffect, zoals klimaatverandering, verzuring of vermesting, uitgedrukt in de eigen eenheid van dat effect (bijvoorbeeld kg CO2-equivalent of mol H+-equivalent). Omdat deze categorieën verschillende eenheden hebben, zijn ze niet direct met elkaar te vergelijken of op te tellen.
Schaduwkosten drukken deze milieueffecten uit in één geldwaarde per eenheid milieueffect, zodat de verschillende impactcategorieën onderling vergelijkbaar worden en samen kunnen worden opgeteld tot één milieuprestatiescore.
Zonder deze omrekening zouden de losse impactcategorieën apart naast elkaar blijven staan, zonder dat duidelijk is hoe zwaar elk effect meeweegt ten opzichte van de andere. Door de weegset en schaduwkosten toe te passen ontstaat één gewogen milieuprestatiescore, waarmee bouwwerken en bouwproducten op een uniforme manier met elkaar vergeleken kunnen worden.
Sinds 1 juli 2026 geldt de weegset behorend bij set A2. Deze weegset is gebaseerd op de milieuprijzen uit het rapport "Milieuprijzen als weegfactor in de bepalingsmethode milieuprestatie bouwwerken" (CE Delft), waarvan het gebruik door de Rijksoverheid is vastgesteld. De weegset bevat 19 weegfactoren, één voor elke milieu-impactcategorie. De volledige lijst met weegfactoren staat in de tabel op deze pagina.
Gerelateerde nieuwsberichten
