Nieuw bij de NMD? Zo werkt het stelsel
Een introductie tot het Nederlandse stelsel voor milieuprestatieberekeningen in de bouw
Stichting Nationale Milieudatabase (NMD) is een onafhankelijke stichting die het stelsel beheert voor milieuprestatieberekeningen van bouwwerken in Nederland. Het stelsel combineert een uniforme rekenmethodiek (de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken) met een database van gevalideerde milieudata van bouwproducten. Voor gebouwen is het resultaat de MPG. Voor GWW-projecten wordt de MKI gebruikt. Beide zijn gebaseerd op hetzelfde stelsel, beheerd door Stichting NMD.
Wat is de NMD?
Stichting NMD is een onafhankelijke organisatie. Wij beheren de Bepalingsmethode en de database met gevalideerde milieuverklaringen. Onze rol is stelselbeher: zorgen dat de data betrouwbaar, vergelijkbaar en publiek toegankelijk is.
Het stelsel wordt gebruikt door architecten, adviseurs, projectontwikkelaars, aannemers, softwareleveranciers, producenten en beleidsmakers in de Nederlandse bouwsector.
Hoe het stelsel werkt
Het NMD-stelsel bestaat uit vier samenhangende onderdelen.
- De Bepalingsmethode legt de rekenregels vast. De methode bepaalt welke levensfasen worden meegenomen, hoe milieudata moet worden opgesteld en getoetst, en hoe resultaten worden samengevoegd tot één score.
- De NMD-database bevat gevalideerde milieuverklaringen van bouwproducten. Deze worden aangeleverd door producenten of opgesteld door LCA-opstellers, getoetst door erkende LCA-toetsers en na toetsing gepubliceerd in de database.
- Rekeninstrumenten gebruiken de methode en data om milieuprestatieberekeningen te maken voor specifieke gebouwen of projecten. Instrumenthouders zijn verantwoordelijk voor de correcte implementatie van de Bepalingsmethode in hun software. Rekeninstrumenten worden gevalideerd door de NMD voordat ze binnen het stelsel mogen worden gebruikt.
- De resultaten worden toegepast in vergunningverlening, aanbestedingen en beleid.
De Bepalingsmethode
De Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken is de vastgestelde rekenmethodiek voor milieuprestatieberekeningen in Nederland. Ze is gebaseerd op Europese norm EN 15804. De methode is prestatiegericht en schrijft geen specifieke materialen of constructietechnieken voor, maar maakt vergelijking van ontwerpkeuzes op basis van milieu-impact mogelijk.
Lees meer: Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken
Milieudata: drie categorieën
De NMD-database bevat milieuverklaringen in drie categorieën.
Categorie 1
Product- en merkspecifieke milieuverklaringen, vaak aangeleverd door fabrikanten.
Toetsing: getoetst door een onafhankelijke, gekwalificeerde derde partij volgens het NMD-Toetsingsprotocol.
Openbaarheid: milieuverklaring openbaar, milieu-informatie beperkt toegankelijk.
Categorie 2
Merkongebonden data van groepen van fabrikanten en/of toeleveranciers en branches.
Toetsing: getoetst door een onafhankelijke, gekwalificeerde derde partij volgens het Toetsingsprotocol, met vermelding van representativiteit (representatief voor bijvoorbeeld de Nederlandse markt of een groep van producenten).
Openbaarheid: milieuverklaring openbaar, milieu-informatie beperkt toegankelijk.
Categorie 3
Merkongebonden data van Stichting Nationale Milieudatabase.
Toetsing: niet getoetst volgens het Toetsingsprotocol.
Openbaarheid: milieuverklaringen en basisprofielen openbaar.
Categorie 3a
Merkongebonden data van Stichting Nationale Milieudatabase. Data van infrastructuur voor externe energielevering, energiedragers en milieuverklaringen van in zijn geheel her te gebruiken bouwelementen/installaties in nieuw te bouwen bouwwerken.
Toetsing: niet getoetst volgens het Toetsingsprotocol.
Openbaarheid: milieuverklaringen en basisprofielen openbaar. 30% ophoogfactor niet van toepassing.
Lees meer: Nationale Milieudatabase
Uw product in de NMD
Bent u producent of fabrikant van bouwproducten? Dan kunt u milieudata van uw product laten opnemen in de NMD-database. Daarvoor heeft u een milieuverklaring nodig die is opgesteld door een LCA-opsteller en getoetst door een erkende LCA-toetser. Na toetsing wordt de milieuverklaring gepubliceerd in de database en kan uw product worden meegenomen in milieuprestatieberekeningen door architecten, adviseurs en aannemers.
De NMD biedt via de vergoedingsregeling Witte Vlekken ondersteuning voor producenten die nog geen milieuverklaring hebben maar dit wel willen realiseren.
Lees meer: Mijn product in de NMD
Levenscyclusanalyse (LCA)
Een LCA (levenscyclusanalyse) brengt de milieu-impact van een bouwproduct in kaart over de volledige levenscyclus: van grondstofwinning en productie, via transport en verwerking in het bouwwerk, tot onderhoud, sloop en afvalverwerking. De inzichten uit een LCA helpen producenten ook om hun productieproces te verduurzamen en te optimaliseren. De uitkomsten van de LCA vormen de basis voor de milieuverklaring die in de NMD-database wordt opgenomen.
Lees meer: Wat is een levenscyclusanalyse (LCA)
Milieu-impactcategorieën
De milieu-impact van een bouwproduct wordt berekend over 19 afzonderlijke impactcategorieën, waaronder klimaatverandering (GWP), uitputting van grondstoffen, verzuring en fijnstofemissies. De categorieën zijn voorgeschreven door Europese norm EN 15804+A2.
In de milieuprestatieberekening worden de resultaten over alle 19 categorieën gewogen en samengevoegd tot één score: de MPG voor gebouwen of de MKI voor GWW-werken.
Lees meer: Milieu-impactcategorieën
Gebouwen: de MPG
Voor gebouwen wordt de milieuprestatie uitgedrukt als MPG (milieuprestatie gebouwen): de totale milieu-impact van alle gebruikte materialen, uitgedrukt per m² bruto vloeroppervlak per jaar. Een lagere MPG betekent een lagere milieu-impact.
De MPG is verplicht voor nieuwe woningen en kantoren. Per 1 juli 2026 geldt de verplichting ook voor andere utiliteitsgebouwen zoals scholen, winkels en zorginstellingen.
Lees meer: Milieuprestatie toepassen bij nieuwbouw
GWW: de MKI
Voor GWW-projecten zoals wegen, bruggen en waterwerken wordt de Milieukostenindicator (MKI) gebruikt. De MKI drukt de totale milieu-impact van materialen en processen in een project uit als geldbedrag in euro's.
De MKI wordt steeds vaker toegepast in aanbestedingen door publieke opdrachtgevers zoals Rijkswaterstaat, ProRail en gemeenten. Ze wordt gebruikt om ontwerpvarianten te vergelijken en milieueisen in aanbestedingen te stellen.
Lees meer: Toepassing van MKI in de GWW
Bestaande bouw
Voor renovatie, transformatie en onderhoud zijn twee aanvullende Bepalingsmethodes beschikbaar.
MPG R&T: voor renovatie- en transformatieprojecten op gebouwniveau.
MPO: voor onderhouds- en verbouwingrepen op elementniveau.
Beide methodes zijn nog niet verplicht, maar kunnen worden gebruikt voor ontwerpkeuzes, aanbestedingen en ESG- of CSRD-rapportages.
Lees meer: Milieuprestatie bij bestaande bouw
WLC-GWP
Naast de MPG wordt in Nederland een methodiek ontwikkeld voor de berekening van de volledige levenscyclus-broeikasgasemissies van gebouwen (WLC-GWP). Dit verbreed de scope van milieuprestatieberekeningen naar operationeel energiegebruik. De Bepalingsmethode WLC-GWP 1.0 wordt naar verwachting in 2027 gepubliceerd.
Lees meer: Wat is WLC-GWP?
Gerelateerde nieuwsberichten
