Nieuw bij de NMD? Zo werkt het stelsel
Een introductie tot het Nederlandse stelsel voor milieuprestatieberekeningen in de bouw
Stichting Nationale Milieudatabase (NMD) is een onafhankelijke stichting die het stelsel beheert voor milieuprestatieberekeningen van bouwwerken in Nederland. Het stelsel combineert een uniforme rekenmethodiek (de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken) met een database van gevalideerde milieudata van bouwproducten. Voor gebouwen is het resultaat de MPG. Voor GWW-projecten wordt de MKI gebruikt. Beide zijn gebaseerd op hetzelfde stelsel, beheerd door Stichting NMD.
Wat is de NMD?
Stichting NMD is een onafhankelijke organisatie. Wij beheren de Bepalingsmethode en de database met gevalideerde milieuverklaringen. Onze rol is stelselbeheer: zorgen dat de data betrouwbaar, vergelijkbaar en publiek toegankelijk is.
Het stelsel wordt gebruikt door architecten, adviseurs, projectontwikkelaars, aannemers, softwareleveranciers, producenten en beleidsmakers in de Nederlandse bouwsector.
Het NMD-stelsel volgt drie stappen: van het opstellen van een LCA, via de Nationale Milieudatabase, tot de uiteindelijke MPG- of MKI-score.
Input
1. van LCA tot milieuverklaring
LCA-opstellers leveren levenscyclusanalyses aan volgens de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken. Voordat deze data de database in mag, wordt hij getoetst volgens het NMD-Toetsingsprotocol. Afhankelijk van de herkomst en de toetsing van de data valt een milieuverklaring in categorie 1, 2, 3 of 3a.
Throughput
2. de Nationale Milieudatabase en rekeninstrumenten
Hierna komen de milieuverklaringen in de Nationale Milieudatabase. Categorie 1 en 2 zijn getoetst door een onafhankelijke partij, categorie 3 is generiek en niet getoetst. Projectontwikkelaars gebruiken deze data via de gevalideerde rekeninstrumenten om de milieuprestatie van een gebouw of GWW-project te berekenen.
Output
3. de uitkomst MPG en MKI
Berekeningen volgens de Bepalingsmethode leveren de MPG op voor B&U of de MKI voor GWW-werken. Deze berekeningen zijn nodig voor vergunningen en aanbestedingen. Architecten en projectontwikkelaars gebruiken deze score om te toetsen aan wettelijke eisen en duurzamer te ontwerpen.
De Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken
De Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken is de vastgestelde rekenmethodiek voor milieuprestatieberekeningen in Nederland, beheerd door Stichting Nationale Milieudatabase. Ze is gebaseerd op Europese norm EN 15804. De methode is prestatiegericht en schrijft geen specifieke materialen of constructietechnieken voor, maar maakt vergelijking van ontwerpkeuzes op basis van milieu-impact mogelijk. De methode is bepalend bij twee stappen in het proces: bij het opstellen van een LCA (Input) en bij de berekening van de MPG of MKI (Output).
Lees meer: Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken
|
Kom je tijdens het lezen termen of afkortingen tegen die onbekend zijn, zoals MPG, MKI of EN 15804? Bekijk voor een toelichting op alle veelgebruikte begrippen binnen het NMD-stelsel onze begrippenlijst. |
1. Van Levenscyclusanalyse (LCA) naar een milieuverklaring
Een LCA (levenscyclusanalyse) brengt de milieu-impact van een bouwproduct in kaart over de volledige levenscyclus: van grondstofwinning en productie, via transport en verwerking in het bouwwerk, tot onderhoud, sloop en afvalverwerking. De inzichten uit een LCA helpen producenten ook om hun productieproces te verduurzamen en te optimaliseren.
De uitkomsten van de LCA vormen de basis voor de milieuverklaring die in de NMD-database wordt opgenomen.
Lees meer: Wat is een levenscyclusanalyse (LCA)
Milieu-impactcategorieën
De milieu-impact van een bouwproduct wordt berekend over 19 afzonderlijke impactcategorieën, waaronder klimaatverandering (GWP), uitputting van grondstoffen, verzuring en fijnstofemissies. De categorieën zijn voorgeschreven door Europese norm EN 15804+A2.
In de milieuprestatieberekening worden de resultaten over alle 19 categorieën gewogen en samengevoegd tot één score: de MPG voor gebouwen of de MKI voor GWW-werken.
Lees meer: Milieu-impactcategorieën
2. Milieudata in de Nationale Milieudatabase en rekeninstrumenten
Rekeninstrumenten zijn gevalideerde software-toepassingen die de milieudata uit de Nationale Milieudatabase en de Bepalingsmethode gebruiken om milieuprestatieberekeningen te maken voor een specifiek gebouw (B&U) of GWW-project. Instrumenthouders zorgen voor een correcte implementatie van de Bepalingsmethode in hun software, zodat gebruikers kunnen rekenen op betrouwbare berekeningen. Voordat een rekeninstrument binnen het stelsel mag worden gebruikt, wordt het gevalideerd door de NMD.
Lees meer over gevalideerde rekeninstrumenten
De milieudata is ingedeeld in drie categorieën:
Categorie 1
Product- en merkspecifieke milieuverklaringen, vaak aangeleverd door fabrikanten.
Toetsing: getoetst door een onafhankelijke, gekwalificeerde derde partij volgens het NMD-Toetsingsprotocol.
Openbaarheid: milieuverklaring openbaar, milieu-informatie beperkt toegankelijk.
Categorie 2
Merkongebonden data van groepen van fabrikanten en/of toeleveranciers en branches.
Toetsing: getoetst door een onafhankelijke, gekwalificeerde derde partij volgens het Toetsingsprotocol, met vermelding van representativiteit (representatief voor bijvoorbeeld de Nederlandse markt of een groep van producenten).
Openbaarheid: milieuverklaring openbaar, milieu-informatie beperkt toegankelijk.
Categorie 3
Merkongebonden data van Stichting Nationale Milieudatabase.
Toetsing: niet getoetst volgens het Toetsingsprotocol.
Openbaarheid: milieuverklaringen en basisprofielen openbaar.
Ophoogfactor: Op categorie 3-data wordt een ophoogfactor van 30%toegepast omdat deze data niet is getoetst volgens het Toetsingsprotocol en generiek is. De factor dient tevens als prikkel om productspecifieke data (categorie 1 of 2) aan te leveren. Voor categorie 3a is de ophoogfactor niet van toepassing.
Categorie 3a
Merkongebonden data (merkloos) van extern geleverde energiedragers, zoals elektriciteit, gas, warmte en brandstoffen, en van forfaitaire data, voor de materiaalgebonden impact van de energiedragers. Data is in eigendom en beheer van Stichting Nationale Milieudatabase.
Toetsing: niet getoetst volgens het Toetsingsprotocol.
Openbaarheid: milieuverklaringen en basisprofielen openbaar. 30% ophoogfactor niet van toepassing.
Lees meer: Nationale Milieudatabase
Een milieuverklaring van jouw product in de NMD
Ben je producent of fabrikant van bouwproducten? Dan kan je milieudata van jouw product laten opnemen in de NMD-database. Daarvoor heb je een milieuverklaring nodig die is opgesteld door een LCA-opsteller en getoetst door een erkende LCA-toetser. Na toetsing wordt de milieuverklaring gepubliceerd in de database en kan jouw product worden meegenomen in milieuprestatieberekeningen door architecten, adviseurs en aannemers.
De NMD biedt via de vergoedingsregeling Witte Vlekken ondersteuning voor producenten die nog geen milieuverklaring hebben maar dit wel willen realiseren.
3. MPG en MKI
Gebouwen: de MPG
Voor gebouwen wordt de milieuprestatie uitgedrukt als MPG (milieuprestatie gebouwen): de totale milieu-impact van alle gebruikte materialen, uitgedrukt per m² bruto vloeroppervlak per jaar. Een lagere MPG betekent een lagere milieu-impact.
De MPG is verplicht voor nieuwe woningen en kantoren. Per 1 juli 2026 geldt de verplichting ook voor andere utiliteitsgebouwen zoals scholen, winkels en zorginstellingen.
GWW: de MKI
Voor GWW-projecten zoals wegen, bruggen en waterwerken wordt de Milieukostenindicator (MKI) gebruikt. De MKI drukt de totale milieu-impact van materialen en processen in een project uit als geldbedrag in euro's.
De MKI wordt steeds vaker toegepast in aanbestedingen door publieke opdrachtgevers zoals Rijkswaterstaat, ProRail en gemeenten. Ze wordt gebruikt om ontwerpvarianten te vergelijken en milieueisen in aanbestedingen te stellen.
Miliieuprestatie bij bestaande bouw
Voor renovatie, transformatie en onderhoud zijn twee aanvullende Bepalingsmethodes beschikbaar.
- MPG R&T: voor renovatie- en transformatieprojecten op gebouwniveau.
- MPO: voor onderhouds- en verbouwingrepen op elementniveau.
Beide methodes zijn nog niet verplicht, maar kunnen worden gebruikt voor ontwerpkeuzes, aanbestedingen en ESG- of CSRD-rapportages.
WLC-GWP
Naast de MPG wordt in Nederland een methodiek ontwikkeld voor de berekening van de volledige levenscyclus-broeikasgasemissies van gebouwen (WLC-GWP). Dit verbreed de scope van milieuprestatieberekeningen naar operationeel energiegebruik. De Bepalingsmethode WLC-GWP 1.0 wordt naar verwachting in 2027 gepubliceerd.
Vragen?
Heb je na het lezen nog vragen over het NMD-stelsel? Bekijk de veelgestelde vragen of stel je vraag via het vragenformulier.
Nieuwsberichten
