Circulair bouwen
Circulair bouwen gaat over het zo efficiënt mogelijk omgaan met materialen en grondstoffen in de bouw. Het doel is om materialen langer in gebruik te houden en verspilling te beperken.
De Nationale Milieudatabase ondersteunt deze afwegingen door milieudata van bouwproducten beschikbaar te maken. Met deze data kunnen keuzes worden doorgerekend in een milieuprestatieberekening.
Circulair bouwen richt zich op het beperken van grondstofgebruik en het verlengen van de levensduur van materialen. De milieubelasting van materialen wordt in Nederland beoordeeld met een milieuprestatieberekening op basis van een levenscyclusanalyse.
Circulaire strategieën, zoals hergebruik en levensduurverlenging, kunnen bijdragen aan een lagere milieubelasting. Dit is echter niet vanzelfsprekend en hangt af van de volledige levenscyclus van materialen.
Relatie met milieuprestatie
Circulair bouwen en milieuprestatie zijn nauw met elkaar verbonden, maar zijn niet hetzelfde.
De milieuprestatieberekening maakt de milieueffecten van materialen inzichtelijk over de volledige levenscyclus van een bouwwerk. Circulariteit is daarbij geen afzonderlijke indicator, maar een ontwerp- en gebruiksstrategie die kan bijdragen aan een lagere milieubelasting. Circulaire keuzes worden daarom zichtbaar in de milieuprestatie wanneer zij daadwerkelijk leiden tot lagere milieueffecten, bijvoorbeeld door beperking van primair materiaalgebruik, levensduurverlenging of hoogwaardig hergebruik.
In een circulaire bouweconomie worden materialen en producten hergebruikt, opnieuw toegepast of gerecycled om verspilling en milieuschade te beperken. De NMD biedt data en hulpmiddelen om de circulariteit van bouwprojecten te beoordelen en ondersteunt professionals bij duurzame ontwerp- en materiaalkeuzes. Lees verder over circulaire strategieën, scenario’s, subsidies en hoe de NMD hierop aansluit.
Wat is circulair bouwen?
Circulair bouwen is een manier van ontwerpen, bouwen en slopen die zich richt op het sluiten van materiaalkringlopen, waarbij materialen zo lang mogelijk in gebruik blijven en opnieuw worden toegepast in nieuwe bouwtoepassingen. Het gaat niet alleen om duurzamere materiaalkeuzes, maar ook om hoe een gebouw wordt ontworpen, gebruikt en gedemonteerd. Denk aan hergebruik van bestaande materialen, het verlengen van de levensduur van producten en het ontwerpen van gebouwen die later kunnen worden aangepast of gedemonteerd. Alle partijen in het bouwproces hebben hier een verantwoordelijkheid en een rol in, van de ontwerper tot de sloper. Iedereen die keuzes maakt die invloed hebben op materiaalgebruik.
Wanneer draagt circulair bouwen bij aan een lagere milieubelasting?
Een circulaire maatregel leidt vaak tot een lagere milieubelasting, maar dit hoeft niet altijd het geval te zijn. Extra bewerkingen, transport, opslag of aanvullend materiaalgebruik kunnen de milieuwinst van hergebruik, losmaakbaarheid of modulariteit deels tenietdoen. Tegelijkertijd kunnen circulaire maatregelen juist wél bijdragen aan een lagere milieubelasting, bijvoorbeeld door levensduurverlenging, hoogwaardig hergebruik of beperking van primaire grondstoffen. De milieuprestatieberekening (zoals de MKI/MPG op basis van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken) helpt om inzichtelijk te maken of een circulaire maatregel in de praktijk ook daadwerkelijk leidt tot een lagere milieu-impact over de gehele levenscyclus. Daarmee vormt de milieuprestatie een belangrijk hulpmiddel bij het beoordelen en onderbouwen van circulaire keuzes.
De rol van de Nationale Milieudatabase
Stichting Nationale Milieudatabase (NMD) beheert de milieudata en de bepalingsmethode die worden gebruikt voor het berekenen van de milieuprestatie van bouwwerken. Daarmee ondersteunt de NMD het inzichtelijk maken van de milieu-impact van materiaalgebruik en ontwerpkeuzes over de gehele levenscyclus van een gebouw of infrastructuurwerk. Binnen circulair bouwen speelt dit een belangrijke rol. Circulaire strategieën, zoals hergebruik, levensduurverlenging, losmaakbaar ontwerpen of het toepassen van biobased materialen, hebben niet automatisch een lagere milieubelasting. De milieuprestatieberekening helpt om deze effecten objectief en transparant inzichtelijk te maken. De NMD bepaalt daarmee niet wat ‘circulair’ is, maar biedt de uniforme data en systematiek om de milieu-impact van circulaire keuzes onderbouwd mee te nemen in ontwerp-, beleids- en aanbestedingsprocessen.
Levenscyclus van materialen
In een milieuprestatieberekening wordt gekeken naar de volledige levenscyclus van materialen:
- Productie van grondstoffen en bouwproducten
- Transport en bouwproces
- Onderhoud en vervanging tijdens gebruik
- Sloop en verwerking aan het einde van de levensduur
- Mogelijkheden voor hergebruik of recycling
Door deze volledige levenscyclus te beschouwen wordt zichtbaar hoe keuzes bijdragen aan de totale milieubelasting van een bouwwerk.
Milieu-investeringsregeling MIA
Lees hoe een categorie 1 milieuverklaring in de NMD kan bijdragen aan MIA-voordeel.
Hergebruik en losmaakbaarheid in de Bepalingsmethode
Bekijk de toelichting op hoe hergebruik en losmaakbaarheid zijn opgenomen in de Bepalingsmethode.
Ontwerpkeuzes en interpretatie bij de milieuprestatieberekening
Lees meer over hoe ontwerpkeuzes de uitkomst van een milieuprestatieberekening beïnvloeden en hoe resultaten correct worden geïnterpreteerd.
Veelgestelde vragen over circulair bouwen
Vind antwoorden op veelgestelde vragen over circulair bouwen, hergebruik, losmaakbaarheid en de toepassing van milieudata.
Veelgestelde vragen Circulair bouwen
Circulair bouwen is een vorm van duurzaam bouwen. Een gebouw is circulair als bij de bouw en het beheer de voorraden in een gesloten kringloop worden gehouden, zonder schadelijke emissies naar lucht, water en bodem. Bouwmaterialen zijn circulair als ze gemaakt zijn van gerecyclede grondstoffen, herbruikbare onderdelen of het product zelf recyclebaar is.
De MKI/MPG als waarde van de milieuprestatie van bouwwerken geeft op zich geen indicatie over hoe circulair een product is. De MKI/MPG-waarde is een 1-puntscore van de milieuprestatie van een gebouw of GWW-werk. Deze wordt bepaald aan de hand van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken. Deze waarde geeft dus alleen een indicatie van het effect van de circulaire strategie op de milieuprestatie. De NMD onderzoekt of het mogelijk is om aan de hand van een LCA-rapport ook circulariteit getalsmatig naast de MKI/MPG-waarde te kunnen uitdrukken.
De NMD neemt in LCA‑rapporten ook onderliggende parameters op, zoals materiaalstromen in kg (input, secundaire output, recycling, hergebruik), verbruik van hernieuwbare energie en waterverbruik in de keten.
NMD volgt nieuwe ontwikkelingen nauwlettend en is aangehaakt bij verschillende onderzoeken in de richting van circulaire economie en circulair bouwen.
Gerelateerde nieuwsberichten
