Installaties in de Nationale Milieudatabase
Stichting NMD werkt samen met de installatiesector aan meer en betere milieudata voor installaties. Daarnaast ontwikkelen we een vaste systematiek om installaties eenduidig in de Nationale Milieudatabase op te nemen.
Installaties zijn een van de grootste witte vlekken in de Nationale Milieudatabase. Sinds de inventarisatie van juli 2024 zijn voor verschillende installatie-elementen nieuwe categorie 3-milieuverklaringen gepubliceerd. Voor onder meer brandveiligheid, beveiliging, luchtkwaliteit, afvoersystemen en roltrappen volgen ze naar verwachting voor het einde van 2026. In het programma Installaties in de NMD werken we samen met de sector aan een vaste systematiek voor de modellering van installaties. De planning van het programma publiceren we in november 2026. Fabrikanten kunnen nu al bijdragen met een eigen milieuverklaring.
Waarom vragen installaties extra aandacht?
Installaties voor verwarmen, koelen, ventileren en elektriciteit zijn nodig om gebouwen energiezuinig te maken. Hun productie, onderhoud en vervanging hebben ook een milieu-impact. Naarmate gebouwen minder energie gebruiken, weegt dat materiaalgebonden deel van installaties zwaarder in de berekende milieuprestatie van een gebouw.
Installaties zijn lastiger in een database te vangen dan veel bouwproducten. Een installatie bestaat uit onderdelen zoals een pomp, units zoals een warmtepomp en complete systemen. Voor een goede milieuprestatieberekening moeten die niveaus op elkaar aansluiten, met een heldere afbakening, passende schaling en een eenduidige classificatie volgens NL-SfB. Ontbreken er onderdelen, dan wordt de invoer onvolledig en verschillen projecten onderling.
Wat is er al gedaan?
| 2022 | Het Framework installaties beschrijft hoe installaties in de NMD worden geordend en gemodelleerd, met systeemniveaus, schaling en vervangbare onderdelen. Het Stappenplan milieuverklaringen bouwwerkinstallaties (september 2022) helpt fabrikanten bij het opstellen van een milieuverklaring. |
| Juli 2024 | In opdracht van Stichting NMD inventariseerden LBP|SIGHT, W/E adviseurs en Life Cycle Vision de milieuverklaringen voor installaties. Daaruit bleek dat de classificatie, de dekking met categorie 3-milieuverklaringen en de compleetheid van de database verbetering nodig hadden. Lees de Analyse en advies bouwwerkinstallaties 2024 en de Inventarisatie gebouwgebonden installaties 2024. |
| Maart 2025 | Op 6 maart 2025 kwamen fabrikanten, leveranciers en gebruikers van NMD-data bijeen op de conferentie Milieudata van installaties in de NMD. Lees ook: Terugblik Conferentie Milieudata van installaties in de NMD — |
| Nov 2025 tot okt 2026 | Er zijn nieuwe categorie 3-milieuverklaringen gepubliceerd voor onder meer PV-panelen, warmtepompen, boilers en buffervaten. De actuele stand per elementgroep staat op Actuele ontwikkelingen categorie 3 data. |
| 2026 | In een inhaalslag onderzocht LBP|SIGHT welke installaties nog ontbreken. Daarvoor is gekeken naar de eisen per gebruiksfunctie in het Bbl, de scope van WLC-GWP onder de EPBD IV, een analyse van Copper8 en de Europese PEP ecopassport-database. Op basis daarvan stelt Stichting NMD aanvullende categorie 3-milieuverklaringen op voor brandveiligheid, beveiliging zoals camerasystemen, luchtkwaliteit, afvoersystemen en roltrappen. Publicatie volgt naar verwachting voor het einde van 2026. |
| Sept tot dec 2026 | In het kader van digiGO leest Stichting NMD Europese EPD’s van installatieproducten uit ECO Platform in en vergelijkt die met de witte vlekken in de NMD. Dat helpt bij het opstellen van nieuwe categorie 1-milieuverklaringen en bij de voorbereiding op de Europese aanpak onder de nieuwe Bouwproductenverordening (CPR). |
Wat zegt de Routekaart Circulaire Klimaatinstallaties over data?
De productgroep Circulaire Klimaatinstallaties van de transitieteams Circulaire Bouweconomie en Circulaire Maakindustrie lanceerde op 7 juli 2026 de Routekaart Circulaire Klimaatinstallaties. De actielijn over databeschikbaarheid vraagt onder meer om meer categorie 1-, 2- en 3-data voor klimaatinstallaties, een complete set categorie 3-milieuverklaringen om installatieconcepten op bouwwerkniveau te kunnen doorrekenen, c-PCR’s voor klimaatinstallaties en betere digitale ontsluiting. Stichting NMD pakt de onderdelen op die bij haar rol als stelselbeheerder horen. Een c-PCR komt tot stand op initiatief van de branche, waarna Stichting NMD hem toetst en normatief kan verklaren.
Hoe helpt digitalisering?
Binnen het Bestuursakkoord digiGO trekt Stichting NMD de submaatregel over milieuproductdata. Voor installaties zijn twee digiDeals van belang. DigiDeal 2 koppelt milieudata aan ETIM, de classificatiestandaard die de installatiebranche gebruikt voor technische producten. DigiDeal 3 onderzoekt hoe niet-Nederlandse EPD’s bruikbaar worden in de Nederlandse milieuprestatieberekening.
Een EPD wordt pas een categorie 1- of 2-milieuverklaring in de NMD als hij voldoet aan de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken versie 2.0 en is getoetst door een erkend LCA-toetser volgens het NMD-Toetsingsprotocol versie 2.0.1. Lees meer op Niet-Nederlandse LCA’s en EPD’s in de NMD.
Daarnaast werkt Stichting NMD aan een proof of concept om milieudata gecontroleerd te delen via het DSGO (Digitaal Stelsel Gebouwde Omgeving). Data-eigenaren bepalen dan zelf voor welk gebruik hun data beschikbaar komt, bijvoorbeeld in de ontwerpfase.
Hoe ziet het programma Installaties in de NMD eruit?
Het programma brengt drie sporen samen:
- Programmaplan en organisatie
Een stuurgroep komt vier keer per jaar bijeen en adviseert over voortgang en samenhang. Daarin zitten onder meer FME, Techniek Nederland, LBP|SIGHT, W/E adviseurs, Life Cycle Vision en Stichting NMD. - Samenwerking met de sector
Fabrikanten, brancheorganisaties, adviseurs en kennisinstellingen denken mee in een expertgroep en in klankbordgroepen. De systematiek werken we samen met fabrikanten uit en testen we in de praktijk, bijvoorbeeld in workshops. Op de Duurzame Installatietop van 11 november 2026 in Utrecht vertelt projectleider Maarten Schaeffner over het programma. - Inhoudelijke aanpak:
We werken aan één systematiek voor installaties, met niveaus, bouwonderdelen, afbakening en schaling (3a). Die systematiek implementeren we daarna in de NMD, de data en de ICT (3b). Doorlopend screenen we de milieuverklaringen en de witte vlekken (3c).
Raakt de systematiek de Bepalingsmethode of de functionele beschrijvingen, dan volgt het gebruikelijke wijzigingsproces. Daarin adviseren de Technisch Inhoudelijke Commissie (TIC) en de Beleidscommissie Milieuprestatieberekeningen Nederland (BMNL). Instrumenthouders krijgen informatie over wijzigingen op hetzelfde moment.
Wat is de planning?
| Wanneer | Wat | Status |
|---|---|---|
| 2022 tot 2025 | Stappenplan, inventarisatie en analyse | Afgerond |
| Nov 2025 tot okt 2026 | Categorie 3-milieuverklaringen voor onder meer PV-panelen, warmtepompen, boilers en buffervaten | Gepubliceerd |
| Q4 2026 | Categorie 3-milieuverklaringen voor brandveiligheid, beveiliging, luchtkwaliteit, afvoersystemen en roltrappen | In impactanalyse |
| Nov 2026 | Publicatie planning programma | Gepland |
| Nov en dec 2026 | Uitwerking systematiek (3a) | Gepland |
| Begin 2027 | Implementatie in NMD, data en ICT (3b) | Gepland |
| Vanaf 2027 | Screening en aanvulling van milieuverklaringen (3c) | Doorlopend |
De planning kan tijdens het programma veranderen. Heeft nieuwe categorie 3-data grote invloed op het voldoen aan de MPG, dan beslist Stichting NMD in overleg met het ministerie van BZK wanneer die data wordt gepubliceerd.
Wat betekent dit voor jou?
Fabrikant of leverancier van installaties
Een eigen milieuverklaring in categorie 1 maakt de milieuprestatie van jouw product zichtbaar in plaats van generieke data. Met de Vergoedingsregeling Witte Vlekken kun je een vergoeding krijgen voor een eerste milieuverklaring in een ondervertegenwoordigde productgroep.
Adviseur of opsteller van milieuprestatieberekeningen
Nieuwe categorie 3-milieuverklaringen komen beschikbaar via de gevalideerde rekeninstrumenten en de NMD-Viewer. Je kunt installaties daardoor completer invoeren.
Brancheorganisatie
Een categorie 2-milieuverklaring of een c-PCR voor jouw productgroep start op jouw initiatief. Ook in de expertgroep is plaats voor brancheorganisaties.
Instrumenthouder
De nieuwe systematiek kan leiden tot aanpassingen in datastructuur en API. We informeren alle instrumenthouders tegelijk via het instrumenthoudersoverleg.
Hoe kun je bijdragen?
- Laat een milieuverklaringen van jouw product maken en meld de milieudata aan via Data aanmelden in de Nationale Milieudatabase
- Bekijk of jouw productgroep in aanmerking komt voor de Vergoedingsregeling Witte Vlekken
- Wil je meedenken in de expertgroep of een klankbordgroep? Geef aan via het formulier
- Blijf op de hoogte via de NMD-nieuwsbrief
Gerelateerd
- Ruim 500 nieuwe categorie 3-milieuverklaringen in de NMD
- Proof of concept: milieudata beschikbaar stellen via DSGO
- Geactualiseerde categorie 3 milieuverklaringen voor warmtepompen, boilers en buffervaten
- Vergoedingsregelingen Witte Vlekken en Biobased verlengd in 2026
- Video’s over Witte Vlekken voor de installatiebranche, met een panelgesprek (2022)
Veelgestelde vragen
Ja, maar meestal niet zonder aanpassing. Een EPD volgens EN 15804 is het vertrekpunt. De onderliggende LCA moet daarnaast voldoen aan de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken versie 2.0. Denk aan alle levenscyclusfasen van A tot en met D, de juiste Ecoinvent-versie, Nederlandse scenario’s en de functionele eenheid. Een LCA-opsteller past de LCA zo nodig aan. Daarna toetst een erkend LCA-toetser hem volgens het NMD-Toetsingsprotocol versie 2.0.1, waarna hij als categorie 1-milieuverklaring in de NMD komt. Lees meer op Niet-Nederlandse LCA’s en EPD’s in de NMD. In digiDeal 3 onderzoekt Stichting NMD hoe dit eenvoudiger kan.
Nee, dit programma valt onder de vergoedingsregeling Witte Vlekken. Deze regeling loopt in 2026 door en blijft de route voor fabrikanten die een milieuverklaring willen laten opstellen
Als fabrikant kun je een categorie 1-milieuverklaring laten opstellen voor je eigen product. De Vergoedingsregeling Witte Vlekken kan een deel van de kosten dekken. Hoe je start, lees je op Mijn product in de NMD. Ontbreekt er ook generieke data, meld dat dan via het Meldpunt missende milieuverklaringen. Wij gebruiken die meldingen bij de planning van nieuwe categorie 3-milieuverklaringen, die in vaste rondes per elementgroep verschijnen.