Veelgestelde vragen over de Milieuprestatie van Warmtepompen

In de oude categorie 3-milieuverklaring van warmtepompen werd maar een deel van de materialisatie meegenomen (elektronica en koudemiddelen bv. niet). Hierdoor was de weergegeven milieu-impact dus incompleet. De nieuwe categorie 3- en categorie 3-milieuverklaringen nemen wel de gehele materialisatie mee. Als resultaat is de MPG-berekening fors toegenomen. Om dit op te lossen is er in jan. 2023 een tijdelijke verrekenfactor voor warmtepompen ingesteld.

Inmiddels is het onderzoek afgerond en de generieke verrekenfactor wordt sinds 1-1-2024 niet meer gehanteerd.

Voor berekeningen van warmtepompen met set A1 wordt er een beperkte verrekenfactor gebruikt. Voor berekening met set A2 niet.

Een tijdelijke correctie (tijdens 2023) om verschillen tussen oude en nieuwe data te overbruggen en een gelijk speelveld te houden, gezien het belang van warmtepompen voor CO₂-reductie.

De materiaalgebonden impact van waterpompen bleek hoger, omdat in de oude data niet alle onderdelen waren meegenomen. In de milieuscore telt alleen materiaalgebonden impact mee; energiewinst in de gebruiksfase niet. Door hergebruik/recycling, langere levensduur en koudemiddelen met lagere impact kan de impact dalen.

Milieuverklaringen zijn geactualiseerd; daardoor is de verrekenfactor in de meeste situaties niet meer nodig. Per 1-1-2024 is de generieke verrekenfactor beëindigd.

Voor berekeningen met set A1 wordt er een beperkte verrekenfactor gebruikt. Voor berekening met set A2 niet.

Voor met name kleine wooneenheden (tiny houses, chalets) kan het moeilijker zijn de milieuprestatie-eis te halen bij installatie van een warmtepomp. Hier is de milieu-impact namelijk relatief groter door de omrekening naar m2.

In de set A2 wordt deze beperkte verrekenfactor niet meer gebruikt.

De nieuwe beperkte verrekenfactor is van tijdelijke aard. Lees voor meer informatie het  nieuwsartikel Einde generieke verrekenfactor warmtepompen

De beperkte rekenfactor is wordt gebruikt in set A1 (niet A2) berekeningen, uitsluitend voor warmtepompen met een vermogen t/m 4,0 kW.

De beperkte verrekenfactor geldt uitsluitend voor nieuwbouwprojecten en alleen in het geval er gerekend wordt met de mileuverklaringen die nog gebruik maken van de (oude) A1-set milieu-impactcategorieën.

We hanteren meetconditie 1 uit de NTA8800, die in lijn is met de EN14511-2. - Dit komt neer op volgende temperaturen (respectievelijk ingaande & uitgaande temperatuur):

• Lucht-water (L/W): 7°C/35°C
• Bodem-water (B/W): 0°C/35°C
• Water-water (W/W): 10°C/35°C

Lees meer over de nieuwe categorie 3 milieuverklaringen voor warmtepompen

De beperkte verrekenfactor mag per woning slechts eenmaal worden gebruikt op een warmtepomp t/m 4,0 kW ongeacht het aantal gebruikte warmtepompen.

Milieudata die worden opgehaald door de rekeninstrumenten, bevatten per 1 januari 2024 (waar van toepassing) de milieu-impact inclusief de verrekenfactor. Dat geldt voor zowel in de categorieën 1, 2 als 3.

De toepassing van de verrekenfactor wordt door NMD duidelijk kenbaar gemaakt op de milieuverklaring.

De energieprestatie geeft aan hoeveel energie een gebouw jaarlijks verbruikt. Vanaf 1 januari 2021 wordt de energieprestatie van een gebouw bepaald conform NTA 8800 en uitgedrukt in drie BENG indicatoren, die gekoppeld zijn aan een wettelijke minimumeis in het Bouwbesluit. BENG staat voor Bijna EnergieNeutraal Gebouw. De drie BENG indicatoren geven een inschatting van de energieprestatie van het gebouw in de gebruiksfase. Deze worden beïnvloed door de bouwkundige schil en de gebouwgebonden installaties.

De milieuprestatie geeft daarentegen de materiaalgebonden milieu-impact weer van alle elementen van gebouwen, over de gehele levenscyclus van het gebouw. Het energiegebruik tijdens de gebruiksfase ligt buiten de scope van de milieuprestatie.

Bij Stichting NMD werken we aan een methode voor een integrale berekening om het energiegebruik mee te kunnen nemen in de milieuprestatie van een gebouw. Dit is nadrukkelijk alleen bedoeld voor berekeningen voor en door de markt en haar opdrachtgevers; dit vervangt dus niet de berekening voor de toets aan de wettelijke milieuprestatie of de energieprestatie bij een vergunningaanvraag voor een nieuwbouwwoning. Vanuit Europese context is het noodzakelijk om apart aan te tonen dat aan de energieprestatie-eis wordt voldaan. Nu nog bij vergunningaanvraag; na inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (WKB) ook bij oplevering van de nieuwbouwwoning. Het ministerie van BZK werkt daarom niet aan een geïntegreerde eis voor energie- en milieuprestatie.

Stichting NMD heeft al voor energiedragers als elektriciteit, gas en warmtenetten mileiuverklaringen opgesteld en opgenomen in de NMD. Dit maakt het mogelijk om aan de hand van het energieverbruik in de gebruiksfase van gebouwen ook de milieu-impact van dat energiegebruik goed in kaart te brengen. Hierdoor kan al in de ontwerpfase een integrale beoordeling worden gemaakt van de milieu- en energieprestatie. Dit is gewenst, omdat er onmiskenbaar een spanningsveld is tussen energiegebruik en materiaalgebruik. De benodigde rekenregels zijn al opgesteld voor deze berekening en gaan komende week ter openbare consultatie.

De oude data zijn in het verleden opgesteld; in die tijd was er minder milieudata beschikbaar. Er stonden daarnaast ook geen producent- of branche gebonden data in de NMD (categorie 1- en 2-data) waaraan de categorie 3-data geijkt kon worden. 

Uit initiële analyses met drie referentiegebouwen, waarbij de impact op de MPG van de oude (referentie) milieuverklaringen van warmtepompen werd vergeleken met de nieuwe milieuverklaringen, kwam naar voren dat het aandeel van de oude categorie 3-warmtepomp-milieuverklaringen tussen de 1,2% en 4,8% ligt, afhankelijk van het type warmtepomp en type referentiegebouw. De nieuwe milieuverklaringen hebben een substantieel groter aandeel in de MPG-score; tussen de 15,8% en 37%, afhankelijk van het type warmtepomp en type referentiegebouw. 

De materiaalgebonden MKI (de milieukostenindicator, een 1-puntscore uitgedrukt in Euro) van de oude categorie 3-data van een warmtepomp is tot een factor 11 lager dan de nieuwe warmtepomp data - hierbij wordt de MKI van de nieuwe milieuverklaringen vergeleken met de MKI van vergelijkende oude milieuverklaringen. De MKI geeft de totale milieu-impact weer gedurende de levenscyclus van een product. De MKI neemt echter de energieprestatie van de warmtepomp tijdens de gebruiksfase niet mee. 

Warmtepompen kunnen in nieuwbouw toegepast blijven worden volgens de huidige regels; op bestaande bouw heeft het geen invloed.

Nee, op het energielabel van huizen heeft deze milieuscore geen invloed. De data uit de Milieudatabase wordt gebruikt om de materiaalgebonden milieuprestatie te berekenen van nieuwbouwwoningen en nieuwe kantoorgebouwen. 

Een aantal kenmerken van de milieuverklaringen:

1. De levensduur van een warmtepomp in de milieuverklaring is 15 jaar. Bij een levenduur van een gebouw van 75 jaar draagt de milieu-impact van een warmtepomp dus 5 keer bij aan de MPG-score van het gebouw.
2. De bijdrage van het koudemiddel in de milieuverklaring is ruim 30% van de milieu-impact van deze warmtepomp
3. De warmtepomp boiler is geen onderdeel van de milieuverklaring, net als het afgiftesysteem (zoals bijvoorbeeld vloerverwarming). Deze onderdelen moeten dus apart gekozen worden in een MPG-berekening. Voor deze milieuverklaringen geldt dus ook de levensduur van de gekozen productkaart.

De categorie 3 milieuverklaringen in de NMD zijn gebaseerd op dit artikel

Lees hier de inventarisatie van de milieuverklaring

Voor producent- en branche gebonden data (categorie 1- en 2-data) zijn wij afhankelijk van de markt. Op het moment loopt er een project waarin categorie 3-data van klimaatinstallaties worden geactualiseerd; hierbij worden ook data van meerdere type warmtepompen met verschillende vermogens opgesteld, ook zal naar duurzamere koudmiddellen worden gekeken.

Bent u producent en bent u benieuwd hoe u data van uw product in de milieudatabase kunt laten opnemen? Kijk dan op onze pagina over het aanmelden van milieudata. 

De Nationale Milieudatabase is opgericht om een eenduidige berekening van de milieuprestatie van bouwwerken in de Nederlandse context te kunnen maken.De database wordt beheerd door Stichting Nationale Milieudatabase (Stichting NMD). De database bevat milieuverklaringen (data) van bouwproducten, bouwinstallaties en processen. In een milieuverklaring staat informatie over de milieu-impact verkregen uit een levenscyclusanalyse (LCA).

Stichting NMD is een onafhankelijke organisatie die naast de Nationale Milieudatabase ook de Bepalingsmethode beheert. De Bepalingsmethode is een uniforme meetmethode om de milieuprestatie van bouwwerken eenduidig, controleerbaar en reproduceerbaar te berekenen. In Nederland is de Europese norm EN 15804 de basis van de Bepalingsmethode.

Lees meer over LCA's

In de B&U sector wordt de Milieuprestatie Gebouwen (MPG) gehanteerd om de milieu-impact van bouwwerken zichtbaar te maken. De MPG drukt de milieukosten van een gebouw uit per vierkante meter per jaar. De MPG is gebaseerd op de totale MKI-waarde van alle toegepaste bouwmaterialen en installaties, verdeeld over de levensduur van het gebouw en gerelateerd aan het bruto vloeroppervlak (BVO). Het resultaat is een gestandaardiseerde score in €/m²/jaar, waarmee de milieubelasting van verschillende ontwerpkeuzes objectief met elkaar vergeleken kan worden. Voor meer informatie zie: Milieuprestatieberekening (MPG)

De MPG-score geeft aan wat de materiaalgebonden milieubelasting is van een gebouw. In het Bouwbesluit is een milieuprestatie-eis opgenomen voor nieuwe woningen en nieuwe kantoren, groter dan 100m2. Op 1 januari 2018 was de milieuprestatie-eis voor zowel nieuwe woningen als nieuwe kantoren 1,0. Sinds 1 juli 2021 is de milieuprestatie voor nieuwe woningen (niet voor kantoren) aangescherpt van 1,0 naar 0,8. Het doel is om de eis stapsgewijs scherper te stellen en uiterlijk in 2030 te halveren. Er wordt op dit moment een verkennend onderzoek gedaan naar een versnelling van deze verscherping van de eis.

Er geldt geen wettelijke milieuprestatie-eis voor bestaande gebouwen en ook niet voor verbouw.

Voor meer informatie over de plannen van het ministerie van BZK met de milieuprestatie-eis zie de brief van de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening van 23 december 2022. 

De data in de NMD is in te zien en te gebruiken via de gevalideerde rekeninstrumenten.