Instrumenthouders aan het woord: W/E adviseurs

Rekeninstrumenten vormen een belangrijke schakel tussen milieudata en de toepassing daarvan in de praktijk van duurzaam bouwen. Instrumenthouders ontwikkelen en beheren deze rekeninstrumenten en zorgen ervoor dat zij aansluiten op geldende methodieken, regelgeving en gebruikersbehoeften. In deze rubriek belichten we de rol van instrumenthouders binnen het duurzaamheidsstelsel en staan we stil bij de ontwikkeling van rekeninstrumenten, de samenwerking met Stichting NMD en actuele ontwikkelingen in de praktijk.

In juli spraken we met Pieter Nuiten en Rogier Wolf van W/E adviseurs.

Wie zijn jullie en wat is jullie functie?

Rogier: "Ik ben Rogier Wolf en ik werk sinds 2008 voor Stichting W/E adviseurs. In die tijd heb ik onder meer gemeenten, corporaties en marktpartijen ondersteund bij het vormgeven en implementeren van duurzaam bouwen beleid met behulp van ons duurzaamheidsinstrument GPR Gebouw. Daarnaast heb ik al die jaren de doorontwikkeling van GPR-tools zoals GPR Gebouw en GPR Materiaal gecoördineerd.

Ik zie het als een meerwaarde dat W/E adviseurs een stichting is. Iedereen binnen onze organisatie werkt vanuit de intrinsieke motivatie om de bouwomgeving te verduurzamen en zo Nederland een stukje mooier te maken voor huidige en toekomstige generaties."

Pieter: "Mijn naam is Pieter Nuiten en ik werk ruim 25 jaar voor W/E adviseurs. Als stichting bestaan we al bijna 50 jaar en al die tijd zijn we bezig om duurzaam bouwen te stimuleren. Daarin bekijken we duurzaamheid erg breed, we kijken behalve naar Milieuimpact, gekwantificeerd met GPR Materiaal, ook naar de thema’s energie, gezondheid, gebruikskwaliteit en toekomstwaarde. Door de jaren heen heb ik aan al deze thema’s gewerkt voor verschillende opdrachtgevers zoals corporaties, beleggers, gemeentes, rijksoverheid en dergelijke.

Ook ben ik voorman van de vereniging van instrumenthouders en vanuit die rol vertegenwoordig ik de rekeninstrumenten bij de BMNL (Beleidscommissie Milieuprestatie Nederland)."

Wat kunnen jullie vertellen over jullie rekeninstrument?

Rogier: "In 2019 zijn we gestart met de ontwikkeling van GPR Materiaal. In 2020 zijn we daarmee op de markt gekomen. Dat maakt GPR Materiaal het eerste MPG-instrument van de huidige generatie rekeninstrumenten en daar zijn we erg trots op. Samen met Stichting NMD – toen nog Stichting Bouwkwaliteit geheten - werkten we in een fase waarin het stelsel nog volop in ontwikkeling was, dat vroeg om pionierswerk.

Daarnaast zette de aankomende wet- en regelgeving druk op het proces; er moest namelijk een functioneel rekeninstrument komen vóór de inwerkingtreding van de MPG-eisen. W/E kreeg het verzoek vanuit de rijksoverheid om dat te ontwikkelen. Op die manier hebben we het spoor getrokken waar anderen op verder konden bouwen."

Pieter: "Dat wij als eerste een rekeninstrument ontwikkelden, is niet los te zien van onze achtergrond. Als bureau zijn we breed geworteld in de bouwsector: we kennen de eindgebruikers goed, zitten dicht op de materie en waren bovendien betrokken bij de ontwikkeling van de Bepalingsmethode zelf.

Voor ons is het erg belangrijk dat onze tool zo gebruiksvriendelijk mogelijk is. Ons rekeninstrument is ook meer dan alleen een rekeninstrument; we zien het als een hulpmiddel dat je kan inzetten om je ontwerp te optimaliseren op het gebied van milieubelasting en circulariteit."

Zijn er nog nieuwe ontwikkelingen of innovaties waar jullie iets over willen vertellen?

Rogier: "Een milieuprestatieberekening kan voor verschillende doeleinden gebruikt worden: een vergunningaanvraag, BREEAM, GPR Gebouw, subsidies, en meer. Elke toepassing vraagt om een andere scope, wat betekent dat een gebruiker steeds opnieuw een berekening moet maken of kopiëren.

Daarom hebben we een labelsystematiek ontwikkeld. Daarmee kun je alle producten en elementen in een berekening labelen en per doeleinde aan- of uitzetten. Zo maak je één berekening waar alles in zit, maar die je eenvoudig aanpast aan het doel. Wil je een berekening voor een vergunningaanvraag? Dan zet je de bijbehorende labels aan. Wil je de WLC-GWP meenemen? Dan voeg je die elementen toe. Bij een berekening met PV-panelen betekent dat bijvoorbeeld: zes panelen voor de MPG en twaalf voor de WLC-GWP, in één en dezelfde berekening."

Pieter: "We hechten veel waarde aan de kwaliteit van berekeningen. In het MPG-stelsel zit weliswaar veel controle bij het opstellen van milieuverklaringen en het valideren van rekeninstrumenten, maar dat geldt minder voor de berekeningen zelf. Samen met Kiwa werken we daarom aan een kwaliteitsborgingsproces op basis van de beoordelingsrichtlijn BRL K11005. Adviesbureaus kunnen zich hiervoor laten certificeren en zo aantonen dat zij milieuprestatieberekeningen op de juiste manier uitvoeren."

Hoe ervaren jullie de samenwerking met Stichting NMD?

Pieter: "De samenwerking tussen W/E en Stichting NMD zie ik een beetje als een huwelijk: met ups en downs. In mijn ervaring zitten we nu in een up.

W/E en Stichting NMD kennen elkaar natuurlijk al heel erg lang. In het begin, toen wij nog het enige rekeninstrument waren, konden we heel snel met elkaar schakelen. Nu zijn er meer instrumenthouders, dus is het logisch dat overleggen en schakelen meer tijd vergt.

Daarnaast is de MPG veel belangrijker geworden en zijn er veel meer partijen die het gebruiken. Daardoor is zowel ons rekeninstrument als Stichting NMD met de markt meegegroeid. Ik denk dat Stichting NMD daarbij ook erg goed zicht heeft op hun positie in de markt en welke invloed ze hebben, dus dat is erg positief.

Wat soms lastig is, is dat instrumenthouders verder willen gaan dan wat binnen het NMD-stelsel mogelijk is. Dat heeft niet te maken met de capaciteit van Stichting NMD, maar met de afspraken en kaders waar zij aan gebonden is. Mijn hoop is dat Stichting NMD daarin een steeds stevigere centrale rol gaat pakken."

Rogier: "Ik merk dat er nog een afstand is tussen beleid en praktijk. Stichting NMD zit dichter tegen het beleid aan, terwijl wij als instrumenthouder meer bij de praktijk zitten. Daar missen we nog een beetje de vertaalslag vanuit Stichting NMD en dat leidt soms tot uitdagingen.

Daar komt ook de langetermijnplanning bij kijken. Als instrumenthouder zitten wij aan het eind van een beleidstraject, waardoor we tijdig moeten kunnen anticiperen op de veranderingen zoals de WLC-GWP die op ons afkomen."

Wat is volgens jullie de meerwaarde van één gezamenlijke database voor milieuprestatieberekeningen?

Rogier: "Het belangrijkste is dat iedereen werkt vanuit dezelfde basis en met dezelfde data, zodat de uitkomsten van berekeningen vergelijkbaar zijn. Daarbij is het van groot belang dat de database zo volledig en actueel mogelijk is, ten behoeve van de kwaliteitsborging."

Pieter: "Het kwaliteitsstempel van de NMD is daarbij ook cruciaal. Zo weet je dat een milieuverklaring is opgesteld volgens de juiste regels, in plaats van dat je werkt met een EPD uit Europa waarvan we niet weten volgens welke randvoorwaarden die is opgesteld."

Waar zijn jullie als instrumenthouder het meest trots op in de samenwerking met Stichting NMD?

Pieter: "In het verleden waren er nog wel eens onenigheden tussen W/E en Stichting NMD. Tegenwoordig is die relatie aanzienlijk verbeterd; nu trekken W/E en andere instrumenthouders vaker samen op met Stichting NMD. Dat zie je terug in de digiDeals bijvoorbeeld, waar wij ook actief in meedoen. Daarnaast zijn het validatieprotocol en de licentieovereenkomst ook mooie mijlpalen waar de samenwerking goed is verlopen."

Rogier: "Ik merk ook dat Stichting NMD steeds professioneler is geworden. De organisatie heeft veel meer kennis in huis en er worden steeds meer zaken proactief opgepakt, dus dat vind ik ook een positieve ontwikkeling."

Wat willen jullie gebruikers van jullie rekeninstrument vooral meegeven?

Pieter: "GPR Materiaal is meer dan een rekeninstrument voor de milieuprestatieberekening. Het maakt deel uit van een breder portfolio aan instrumenten waarmee de duurzaamheid en circulariteit van gebouwen in beeld worden gebracht: van ontwerpfase tot gebruik, beheer en sloop, inclusief renovatie, transformatie en onderhoud, nieuwbouw en bestaande bouw. GPR Materiaal is daarmee onderdeel van de bredere GPR suite, samen met GPR Gebouw dat ook andere thema's omvat zoals energie en gezondheid."

Rogier: "Dat is ook waar W/E adviseurs voor staat: integraal en duurzaam bouwen. De milieuprestatieberekening is daar een onderdeel van, maar uiteindelijk is het belangrijk om breed te blijven kijken. Het gaat om de eindgebruikers van een gebouw. Materialen met een lage milieu-impact en lage CO2-uitstoot zijn belangrijk, maar een gebouw moet ook prettig zijn om in te wonen, werken en leven: met een goed binnenklimaat, toekomstbestendig en toegankelijk voor iedereen."