Nederlands beleid en regelgeving rond milieuprestatie

De milieuprestatie van bouwwerken is verankerd in nationale wetgeving. Deze pagina geeft een overzicht van de belangrijkste beleidsonderwerpen en regelgeving die bepalen wanneer een milieuprestatieberekening verplicht is en hoe resultaten worden gebruikt in beleid en aanbestedingen.

Voor ontwerpers, ontwikkelaars, opdrachtgevers, beleidsmakers en adviseurs in de bouwsector

De milieuprestatie van gebouwen is in Nederland verankerd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de Omgevingsregeling. Voor nieuwe woningen en kantoren groter dan 100 m² is een milieuprestatieberekening verplicht bij de aanvraag van een omgevingsvergunning. Per 1 juli 2026 zijn de MPG-eisen aangescherpt en uitgebreid naar meerdere gebouwtypen. Tegelijk is de herziene Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken (versie 2.0) in werking getreden. Naast de nationale regelgeving zijn er diverse sectorinitiatieven die bijdragen aan de verduurzaming van de bouwsector.

Net zoals op Europees niveau, zijn ook op nationaal niveau afspraken gemaakt om klimaatverandering tegen te gaan. De Nederlandse overheid werkt actief aan het stimuleren van duurzaamheid in de bouw en daarnaast wordt dit in toenemende mate beïnvloed door het beleid op het gebied van circulariteit. Hieronder een overzicht van belangrijke beleidsonderwerpen en -velden.

Milieuprestatieberekening

De Milieuprestatieberekening (MPG) is een belangrijke maatstaf voor de duurzaamheid van een bouwwerk.

Omgevingswet

Voor de fysieke leefomgeving ligt de basis voor regelgeving vastgelegd in de Omgevingswet. Hieronder vallen ook de regels voor de gebouwde omgeving. Onder deze wet vallen de zogeheten algemene maatregelen van bestuur. Een van deze vier maatregelen betreft het Besluit bouwwerken leefomgeving (In het kort Bbl).

Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)

Het Besluit bouwwerken en leefomgeving (Bbl) vormt het wettelijk kader voor de kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid van bouwwerken in Nederland. Binnen dit besluit is vastgelegd aan welke eisen gebouwen en bouwwerken (woningbouw en utiliteit) moeten voldoen. Naast voorschriften voor onder andere veiligheid, gezondheid en energiezuinigheid stelt het Bbl ook eisen met betrekking tot het milieu, waaronder de milieuprestatie-eis (artikel 4.159 van het Bbl). Hierin is opgenomen welke MPG-eisen er gelden en wordt de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken aangewezen als het instrument om de MPG-berekening op te stellen.

De Omgevingsregeling (Or)

De Omgevingsregeling (Or) biedt de verdere uitwerking van de vier maatregelen, waaronder die voor het Bbl. Hierin zijn de technische details opgenomen. De Or wijst concreet aan welke versie van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken en bijhorende amendementen van toepassing zijn voor het maken van MPG-berekeningen.

Milieuprestatie-eis

Per 1 juli 2026 gelden nieuwe MPG-eisen voor meerdere gebouwtypen:

Woningen: een grenswaarde van 1,6 (herberekend op basis van de herziene Bepalingsmethode, geen aanscherping van het beleidsniveau).
Kantoren: een aangescherpte grenswaarde van 1,55.
Utiliteitsgebouwen: voor gebouwen zoals scholen, winkels, zorginstellingen en bedrijfshallen gelden voor het eerst MPG-eisen (veelal 1,85).
Kleine woningen en niet-compacte kantoren: voor gebouwen die door hun bouwvorm moeilijker aan de standaardeis kunnen voldoen, geldt een soepelere MPG-eis.
Gebouwen met meerdere gebruiksfuncties: hiervoor geldt een gewogen MPG-eis.

Bekijk voor de volledigheid artikel 4.159 van het Bbl.

Ontwikkelingen rond de MPG-eis

De regels voor de milieuprestatie van gebouwen worden regelmatig aangepast om beter aan te sluiten op ontwikkelingen in de bouwsector en op nationale klimaat- en circulariteitsdoelstellingen. In dat kader worden verschillende aanpassingen aan de MPG-eis onderzocht en geïmplementeerd.

In de Staatscourant is een wijziging gepubliceerd waarin een soepelere toepassing van de MPG-eis wordt toegelicht. Deze wijziging heeft als doel de toepassing van de milieuprestatie-eis beter te laten aansluiten op de praktijk van ontwerp en vergunningverlening.

Lees de publicatie in de Staatscourant (2025, 44480)

Wijziging Bbl en Or

In 2025 zijn het Bbl en de Omgevingsregeling gewijzigd. Het ontwerpbesluit bevat maatregelen voor:

Een verdere aanscherping van de grenswaarde voor de milieuprestatie van kantoorfuncties.
Het vaststellen van grenswaarden voor andere gebruiksfuncties.

Bepalingsmethode Bouwwerken Milieuprestatie versie 2.0

Parallel aan deze wijzigingen treedt de nieuwe versie van de Bepalingsmethode Bouwwerken Milieuprestatie (versie 2.0) in werking. Deze methode is vastgesteld en gepubliceerd op 19 februari 2025 en wordt van kracht zodra de aangepaste regelgeving ingaat.

Download hier de Bepalingsmethode Bouwwerken Milieuprestatie versie 2.0.

Deze versie 2.0 is opgebouwd uit de versie 1.2 van januari 2025 inclusief amendement 6 en amendement 7. Deze versie al vigerend worden wanneer het Bbl en Or gewijzigd zijn.

Praktische toelichting bij de milieuprestatieberekening

Voor een correcte toepassing van de milieuprestatieberekening is het belangrijk dat duidelijk is welke bouwonderdelen wel of niet worden meegenomen in de berekening. Dit wordt ook wel de demarcatie van bouwonderdelen genoemd.

Om gebruikers hierbij te ondersteunen zijn verschillende infobladen beschikbaar waarin praktische toelichtingen worden gegeven. Deze infobladen bevatten onder andere:

Toelichting op de afbakening van bouwonderdelen
Praktische voorbeelden uit de ontwerp- en uitvoeringspraktijk
Uitleg over hoe onderdelen correct worden opgenomen in een milieuprestatieberekening

Deze documenten helpen ontwerpers, adviseurs en vergunningverleners bij het correct toepassen van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken.

Ga naar IPLO voor praktische toelichting bij de milieuprestatieberekening

Rol van Stichting Nationale Milieudatabase

Stichting NMD is hét platform zijn voor de gehele bouwsector als het gaat om het inzichtelijk maken van de milieu-impact in deze sector. (GWW en B&U). De Bepalingsmethode en de bijhorende databases vormen het instrument om dit in beeld te brengen.

Relevante initiatieven en programma's

Naast de landelijke kaders en beleid zijn er ook een hoop initiatieven vanuit decentrale overheden, corporaties of organisaties zoals:

Initiatief	Toelichting
Cirkelstad	Landelijke coöperatie die publieke en private koplopers in de bouwsector verbindt met als missie circulair bouwen tot de norm te maken. Werkt met regionale en thematische community's en is onder andere aanjager van Het Nieuwe Normaal.
Dutch Green Building Council (DGBC)	Netwerkorganisatie die de verduurzaming van de gebouwde omgeving aanjagt. Ontwikkelt methodieken voor circulariteit, beheert het BREEAM-NL keurmerk en werkt aan thema's als Whole Life Carbon en circulaire klimaatinstallaties.
Circulaire Bouweconomie	Samenwerking van overheid en markt, aangestuurd door het Transitieteam Circulaire Bouweconomie. Werkt aan vier actieagenda's met als doel 50% circulair bouwen in 2030 en 100% in 2050.
Lente-akkoord 2.0	Meerjarig programma van brancheverenigingen (Bouwend Nederland, NEPROM, Aedes, IVBN, WoningBouwersNL en BNA), gericht op het verankeren van circulair industrieel bouwen in de bouwpraktijk, met focus op opschaling van circulaire woningbouw.
Nationale Aanpak Biobased Bouwen (NABB)	Gestart in 2023 met als doel de opschaling van biobased bouwmaterialen te versnellen. Doelstelling: 30% biobased materiaalgebruik in de bouw in 2030.
City Deal Circulair en Conceptueel Bouwen	Samenwerkingsverband van overheden, bouwbedrijven en kennisinstellingen rond circulair en conceptueel bouwen, gericht op biobased bouwen, industrieel bouwen en circulaire financiering. Afgerond in mei 2024; opgedane kennis en praktijkvoorbeelden blijven beschikbaar.
Platform CB'23	Heeft tussen 2018 en 2023 nationale afspraken ontwikkeld over circulair bouwen, waaronder zeven leidraden over meten van circulariteit, circulair ontwerpen en paspoorten voor de bouw. Afgerond; leidraden blijven beschikbaar.