Weegset en schaduwkosten in de milieuprestatieberekening
Om van afzonderlijke milieu-impactcategorieën tot één milieuprestatiescore te komen, worden weegfactoren en schaduwkosten toegepast. Deze systematiek is onderdeel van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken.
De milieuprestatie van een bouwwerk is opgebouwd uit meerdere milieu-impactcategorieën. Omdat deze categorieën verschillende eenheden hebben, zijn zij niet direct optelbaar. Met behulp van de weegset worden de effecten omgerekend naar schaduwkosten, zodat één gewogen score ontstaat. Sinds de overgang van 11 naar 19 impactcategorieën wordt de milieuprestatie gebaseerd op een uitgebreidere set milieueffecten.
Van impactcategorie naar schaduwkosten
De milieuprestatie van een bouwwerk wordt berekend op basis van meerdere milieu-impactcategorieën. Een levenscyclusanalyse (LCA) brengt in kaart welke grondstoffen worden gebruikt en welke emissies vrijkomen gedurende de levensloop van bouwproducten. Deze emissies worden ingedeeld in afzonderlijke impactcategorieën, zoals klimaatverandering, verzuring en eutrofiëring.
Omdat deze impactcategorieën verschillende eenheden hebben, zijn zij niet direct optelbaar. Om tot één gewogen score te komen, worden vaste weegfactoren toegepast. De uitkomst wordt uitgedrukt in schaduwkosten.
Schaduwkosten drukken de milieuschade uit in één geldwaarde, waardoor de verschillende impactcategorieën onderling vergelijkbaar worden.
De verzameling van deze weegfactoren wordt aangeduid als de weegset. De geldende weegset is vastgelegd binnen het stelsel en wordt toegepast in de milieuprestatieberekening van bouwwerken.
Van 11 naar 19 milieu-impact categorieën
De indeling van impactcategorieën volgt de Europese norm EN 15804. Tot 2019 werd gewerkt met 11 milieu-impactcategorieën, gebaseerd op EN 15804+A1. Deze set wordt aangeduid als set A1.
Met de herziening van de norm naar EN 15804+A2 is het aantal impactcategorieën uitgebreid naar 19. Deze uitgebreidere set wordt aangeduid als set A2. De uitbreiding zorgt voor een fijnmaziger en vollediger weergave van milieueffecten.
Binnen de Nationale Milieudatabase worden milieudata opgesteld conform de geldende versie van de norm. De overgang van 11 naar 19 impactcategorieën betekent dat milieuprofielen uitgebreider zijn geworden en dat de milieuprestatie van bouwwerken wordt gebaseerd op een bredere set milieueffecten.
Wat verandert er inhoudelijk?
De uitgebreide set van 19 milieu-impactcategorieën is gebaseerd op EN 15804+A2. Ten opzichte van de eerdere set zijn indicatoren verfijnd en uitgebreid.
Bestaande categorieën, zoals verzuring, vermesting, zomersmog, humane toxiciteit en ecotoxiciteit, zijn aangepast. Daarnaast is klimaatverandering uitgesplitst in drie afzonderlijke indicatoren.
Door deze uitbreiding verandert de opbouw van het milieuprofiel van bouwproducten en bouwmaterialen. Omdat de milieuprestatie een gewogen optelsom is van dit milieuprofiel, kan ook de uitkomst van de milieuprestatieberekening verschillen wanneer wordt gerekend met de uitgebreide set impactcategorieën.
Weegset en schaduwkosten
De weegset bepaalt hoe zwaar iedere impactcategorie meetelt in de totale milieuprestatie. De overstap van 11 naar 19 impactcategorieën heeft daarom ook invloed op de toepassing van de weegset.
Hieronder is schematisch weergegeven hoe de impactcategorieën via de weegset worden vertaald naar schaduwkosten.
11 impactcategorieën (set A1)
19 impactcategorieën (set A2)
* Klimaatverandering (totaal) is de som van de losse indicatoren voor klimaatverandering. De weegfactor is informatief, maar wordt niet in de MKI-berekening meegenomen om dubbeltelling te voorkomen.
Veelgestelde vragen Rekenen met set A2
Vanaf de verwachte inwerkingtredingsdatum, 1 juli 2026, treedt de wijziging in van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en bijbehorende wijziging van de Omgevingsregeling (Or). MPG-berekeningen in de B&U worden dan uitgevoerd op basis van de zogenoemde A2 dataset (EN15804+A2).
In afstemming met het ministerie van VRO biedt Stichting NMD data-eigenaren de mogelijkheid om al per 7 januari 2026 enkel de A2 dataset mee te leveren bij het aanleveren van milieudata voor een milieuverklaring. Daarmee wordt het aanleveren van de A1 set per 7 januari 2026 optioneel.
Totdat er parlementaire goedkeuring is voor de invoering van de A2 set, blijven alle officiële MPG-berekeningen gebaseerd op set A1. Het is echter aan te raden om, waar mogelijk, alvast te oefenen met set A2 om vertrouwd te raken met de nieuwe data.
Ja, er is een werkinstructie om LCA-opstellers te ondersteunen bij het uniform en correct toepassen van set A2.
De overgang naar set A2 heeft als doel om een meer complete en nauwkeurige beoordeling van de milieu-impact van bouwprojecten te geven, in lijn met de laatste wetenschappelijke inzichten en Europese normen.