NIEUWSOVERZICHT < DELEN >
X

Deel dit artikel!

Van 11 naar 19 milieueffectcategorieën, stand van zaken

In 2020 is de Bepalingsmethode flink op de schop gegaan. De SBK-Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken werd in dat jaar vervangen door de eerste versie van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken. De Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken (inmiddels werken we met versie 1.1 en verder te noemen als Bepalingsmethode) onderging een aantal belangrijke wijzingen ten gevolge van de wijzigingen in de EN 15804, de Europese norm die de onderlegger vormt voor de Nederlandse Bepalingsmethode.

Nieuwe set milieueffectcategorieën

De belangrijkste verandering was het aanpassen van de vaststelling van onder meer de milieueffectcategorieën verzuring, vermesting, zomersmog, humane toxiciteit en ecotoxiciteit. Met de EN 15804+A2:2019 zijn deze nu gebaseerd op actuele wetenschappelijke methoden en sluiten ze aan bij de Product Environmental Footprint (PEF). Dit is een methode die door de Europese Commissie is omarmd om de milieuprestatie van alle producten te bepalen en geldt dus ook voor bouwproducten. Het leidde tot de invoering van een compleet nieuwe set van milieueffectcategorieën. Terwijl de oude set 11 milieueffectcategorieën omvat, kent de nieuwe set 19 categorieën. In vergelijking met de oude set is de nieuwe set ingedeeld met sub-indicatoren en zijn er indicatoren aan toegevoegd. Zie de onderstaande tabellen met set 1 en set 2.

De nieuwe indeling en uitbreiding van categorieën heeft gevolgen voor het milieuprofiel (de optelsom van alle milieueffecten) van de beschouwde bouwproducten en bouwmaterialen. Met de wijziging van het milieuprofiel verandert ook de MKI-score van het bouwmateriaal of -product, aangezien de MKI een getalsmatige weergave van het milieuprofiel is.

Twee sets tegelijk

Een en ander betekende dat alle productkaarten en basisprofielen in de Nationale Milieudatabase moesten worden herzien. Ze moeten opnieuw worden beschouwd en opnieuw worden berekend. De omzetting zou minder ingewikkeld zijn als de NMD alleen bestond uit categorie-3 productkaarten die door Stichting NMD worden beheerd. Maar naast de categorie 3-kaarten zijn er ook de categorie 1 en 2 kaarten van bedrijven, leveranciers en branches. Deze productkaarten hebben een geldigheid van vijf jaar en mogen tussentijds niet uit de NMD worden verwijderd. Voor deze eigenaren van productkaarten is de omzetting naar de nieuwe set omvangrijk, arbeidsintensief en heeft financiële implicaties. De omzetting kon daarom niet van de ene op de andere dag worden gerealiseerd. Stichting NMD besloot daarom in de Bepalingsmethode zowel de oude set milieueffectcategorieën als de nieuwe set op te nemen. De oude set werd aangeduid als ‘set 1’, terwijl de nieuwe set de naam ‘set 2’ kreeg. Met de inwerkingtreding van de Bepalingsmethode per 1 januari 2021 werd het verplicht om twee sets milieudata aan te leveren, een gebaseerd op EN 15804+A1 (set 1) én een gebaseerd op EN 15804+A2 (set 2).

Tabel: Set 1, milieu-impactcategorieën op basis van EN-15804+A1

Tabel: Set 2, milieu-impactcategorieën op basis van EN-15804+A2

Overgangsregeling

Bovendien waren er ook technische problemen bij de omzetting van bepaalde grondstoffen en halffabricaten, waarvan de basisprofielen niet aan de nieuwe Bepalingsmethode voldeden. Voorbeelden hiervan waren beton en hout. Voor beton gold dat het cementprofiel niet aan de nieuwe Bepalingsmethode voldeed. Evenzo voldeden de productkaarten voor gezaagd hout en voor gedroogd hout niet. Voor deze producten gold een overgangsregeling van een jaar. De overgangsregeling is inmiddels verlengd tot 31 maart 2023.

Versnellingsactie

Om de eigenaren van productkaarten en basisprofielen te stimuleren om hun data te updaten en in overeenstemming te brengen met set 2, heeft Stichting een vergoedingsregeling in het leven geroepen. De ‘Versnellingsactie’ werd ingezet voor bedrijven en brancheorganisaties die hun milieudata op set 1 hadden gebaseerd en van wie de productkaarten en basisprofielen nog binnen de geldigheidstermijn van vijf jaar vielen. In het totaal moeten 341 categorie 1 en 2 productkaarten worden vernieuwd met set A2.

Tot nu toe zijn er 227 productkaarten aangemeld voor de Versnellingsactie.

De versnellingsactie is uitgebracht in 2 rondes. De eerste ronde richtte zich op de organisaties die hun productkaarten tussen 1 augustus 2017 en 31 december 2017 hebben gepubliceerd. De tweede ronde is specifiek gericht op de organisaties die hun productkaarten tussen 1 januari 2018 en 31 december 2020 hebben gepubliceerd. De aanmeldperiode voor de Versnellingsactie is inmiddels gesloten.

Dataeigenaren met productkaarten uit 2017 (ronde 1) hebben tot 31 december de tijd gekregen om hun productkaarten naar set A2 te updaten. Echter, gebleken is dat de beschikbare tijd voor de uitvoering van de update niet toereikend is. Daarom heeft Stichting NMD besloten om de eigenaren van de productkaarten en basisprofielen tot uiterlijk 30 april 2023 24:00 uur de tijd te geven hun geüpdatete data in de NMD op te nemen. Tot deze tijd zullen de oude productkaarten in de NMD actief blijven.

Het uiteindelijk doel van de Versnellingsactie is dat set A2 op alle productkaarten en basisprofielen in de NMD van toepassing is. In het eerste kwartaal van 2023 zal Stichting NMD een analyse uitvoeren om vast te stellen of het daadwerkelijk mogelijk is de milieuprestatieberekening uit te voeren met data die gebaseerd zijn op set A2.

Weegfactoren

De omzetting van set 1 naar set 2 is nog niet afgerond. Tot nu toe worden de MPG en MKI’s op bouwwerkniveau berekend aan de hand van de oude set, set 1. Om het milieuprofiel in een 1-puntsscore (de MPG/MKI’s) uit te drukken, dient per milieueffectcategorie een weegfactor te worden vastgesteld.

De weegfactoren zijn gebaseerd op een ‘schaduwprijs’ die aangeeft welke kosten de overheid heeft om de milieueffecten van het onderhavige bouwwerk of bouwproduct te neutraliseren. De schaduwprijs wordt daarom uitgedrukt in euro’s. De weegfactoren voor set 2 zijn nog niet vastgesteld. Een onderzoek naar een goede grondslag van de weegset is gaande. Zodra de uitkomst van het onderzoek bekend is, zal Stichting NMD daarover berichten. Vooralsnog zijn de weegfactoren voor set 1 van toepassing en worden de MKI’s en de MPG berekend op basis van set 1.