Wiedenriet
Duurzaam en lokaal: in Nederland geteeld Weerribben-Wiedenriet nu met CAT 1-data in de NMD
Al honderden jaren wordt in Nationaal Park Weerribben-Wieden in Overijssel riet geteeld. De juiste omstandigheden in dit gebied, zorgen ervoor dat het riet van goede kwaliteit en duurzaam is, wat het zeer geschikt maakt voor gebruik als dakbedekking. Het riet is nu met categorie 1-data opgenomen in de Nationale Milieudatabase. We spraken erover met natuurbeheerder en rietteler Martijn Dam, ook bestuurslid van de Riettelersvereniging De Wieden. Hij vertelt over de duurzame eigenschappen van riet, de belangrijke functie van de rietsector voor het natuurgebied en de groeiende concurrentie uit Azië.
De belangrijkste reden waarom Riettelersvereniging De Wieden samen met Riettelersvereniging Oldemarkt uit de Weerribben aan de slag is gegaan met de levenscyclusanalyse van Wiedenriet, is om aan te tonen hoe duurzaam dit lokaal geteelde riet is.
Martijn Dam: “Er komen steeds grotere hoeveelheden riet uit Azië. Er zijn duizenden kilometers aan transport over land en per schip voor nodig om dat riet hier te krijgen. En alhoewel we buitenlands riet nodig hebben om aan de vraag naar riet te kunnen voldoen, willen we graag met cijfers laten zien hoeveel duurzamer lokaal geteeld riet is. Zodat lokaal riet de eerste keuze blijft.”
Martijn Dam
100% biobased
Martijn is zelf rietteler, net als zijn voorouders dat waren. “Riet is een prachtig, natuurlijk product. 100% biobased met mooie isolerende eigenschappen. En tijdens de groei haalt het CO2 uit de lucht, waardoor je er CO2 mee kan opslaan in gebouwen. Riet uit Nationaal Park Weerribben wordt bovendien geteeld op zoet water en veengrond, waardoor het een lange levensduur heeft.”
Win-win met natuurbeheer
De riettelers hebben een belangrijke functie in het natuurgebied, vertelt Martijn. “Het riet groeit vanzelf, we hoeven het niet te bemesten. Maar er komen wel dingen bij kijken. Zo onderhouden we de watergangen, greppels en windmolens voor een goede doorstroom van water en zorgen we ervoor dat andere planten en bomen het riet niet verdringen. Samen met het jaarlijks snijden van het riet zijn wij als riettelers daarmee heel belangrijk voor de instandhouding van het natuurgebied.”
Het initiatief van de riettelers om met een levenscyclusanalyse inzicht te geven in de duurzaamheid van het product, werd dan ook gesteund door de provincie Overijssel en gemeente Steenwijkerland.
“De riettelers zorgen ervoor dat de waterrijke gebieden van de Weerribben-Wieden niet dichtgroeien en dat de Steenwijkerlandse rietcultuur blijft bestaan”, zei wethouder Bram Harmsma daarover in dit artikel.
Veel handwerk, weinig machines
Martijn vertelt dat het best een ingewikkeld proces was om alle data naar boven te halen voor de levenscyclusanalyse. “We hebben een levenscyclusanalyse gemaakt van het product Weerribben-Wiedenriet, om de categorie 1-verklaring te laten gelden voor alle riettelers in het gebied Weerribben en Wieden die werken met dit product. Dat betekende wel dat we een goed beeld moesten krijgen van alle gebruikte soorten maaimachines en transportmethoden in het gebied. Om daar een gewogen gemiddelde van te kunnen nemen.”
“Grote afwijkingen zijn er overigens niet – het snijden van riet is een arbeidsintensief proces met veel handwerk en weinig machines – maar iedereen werkt toch ook een beetje op zijn eigen manier. Dat kostte dus tijd, maar is goed gelukt. Het is echt een gezamenlijk proces geweest.”
Inzicht met een LCA
De levenscyclusanalyse – de riettelers kregen hulp van Agrodome – bevestigt dat het een heel duurzaam product is. “Het meest impactvol in de hele LCA is het RVS-draad waarmee het riet gebonden wordt, om het op het dak vast te zetten. En dat is in principe niet iets waar wij mee te maken hebben, omdat wij het riet alleen telen, en het niet verwerken op het dak. We zijn wel in gesprek met dakdekkers hierover. Om te kijken of er een goed alternatief is voor het RVS-draad.”
Duurzaamheid vergelijken
De volgende stap voor de riettelers is een goed vergelijk maken. “Wij staan nu met categorie 1-data in de NMD (Weerribben-Wieden Riet dakbedekking, MKI € 0,579 bij een levensduur van 40 jaar), maar bijvoorbeeld het riet uit Azië niet. Het is dus nog niet in cijfers te vatten hoeveel duurzamer wij zijn.”
“Daarom gaan we de data nu gebruiken in een modelberekening, waarbij we dakconstructies voor verschillende soorten dakbedekkingen willen vergelijken met ons Weerribben-Wiedenriet. Onze verwachting is dat we heel goed gaan scoren, want we gebruiken nauwelijks machines en het weinige lokale transport gaat vooral per boot.”
“We willen gewoon heel graag aan de Nederlandse bouwwereld laten zien hoe mooi, duurzaam en circulair ons product is. Milieuvriendelijke dakbedekking groeit hier letterlijk in de natuur, beter kan het niet.”